အင္တာဗ်ဴး -၂

အေမရိကန္ အမ်ိဳးသမီးကဗ်ာဆရာ ေခးရုိင္ယိုင္ႏွင္႔ ေတြ႔ဆံုျခင္း (၂)

April 23, 2013 at 9:23pm

ေမး
ရွင္႔ရဲ႕ စာေတြကို ဘယ္လိုမ်ား ပံုႏွိပ္ထုတ္ေဝခဲ႔သလဲ။

ေျဖ
အစပိုင္းမွာေတာ႔ က်မစာေတြကို အျပင္ကို ပို႔ဖို႔ ဘာနည္းလမ္းမွ မရိွခဲ႔ဘူး။ လံုးဝ ဖရိုဖရဲႏိုင္လြန္းေတာ႔ စိတ္ပ်က္လက္ပ်က္ ျဖစ္ခဲ႔မိတယ္။ ေရးထားတဲ႔ စာေတြကဗ်ာေတြ ေတာင္ပံုယာပံုရွိျပီး အဲဒါေတြကို ဘာလုပ္ရမယ္မွန္း က်မ ႏွစ္နဲ႔ခ်ီျပီး မသိခဲ႔ဘူး။ Carol က က်မကို လက္တြဲေခၚျပီး စနစ္တက် စုစုစည္းစည္းျဖစ္ေအာင္ လုပ္ေပးခဲ႔တယ္။ အပတ္တိုင္း ကဗ်ာငါးပုဒ္ကေန ဆယ္ပုဒ္ေလာက္အထိ အထပ္လိုက္ေတြကို ေနရာ ဆယ္ေနရာ ဆယ္႔ငါးေနရာေလာက္ကုိ သူက က်မကို ပို႔ခိုင္းတယ္။ ဒီလိုနဲ႔ ေႏွးေႏွးေကြးေကြးသာရွိတဲ႔ ခရီးေပါက္မႈကို ဆယ္ႏွစ္ေလာက္ မခ်ိတင္ကဲ ခံစားခဲ႔ၾကရတယ္။ ဒါဟာ က်မကို သည္းမခံႏိုင္တဲ႔အထိ သည္းခံဖို႔ တြန္းအားေပးျခင္း တစ္မ်ိဳးပဲ။ က်မမွာ ေရြးခ်ယ္ခြင္႔ မရွိဘူးေလ။ က်မ စိတ္မရွည္ခဲ႔ဘူး။ ဒါေပမယ္႔ ဘာျဖတ္လမ္းမွလဲ က်မ မသိခဲ႔ဘူး။ ေနာက္ျပီး ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္ ခရီးတြင္ေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္ရမွန္းလဲ က်မ မသိခဲ႔ဘူး။

တကယ္ေတာ႔ စာမူေတြကို အျခားကိုပို႔ေနတာဟာ က်မ အလုပ္ကို နည္းနည္းေလးမွ မေျပာင္းလဲေစဘူး။ က်မ ကဗ်ာေတြကို ကိုယ္မသိတဲ႔ သူစိမ္းေတြက ဖတ္ၾကေတာ႔မယ္လို႔ သိခဲ႔တဲ႔အခ်ိန္မွာ က်မရဲ႕ ကဗ်ာေတြကို ေသခ်ာရွင္းလင္းခဲ႔တယ္။ ေနာက္ျပီး သူတို႔ေတြက စာမူေတြကို ပယ္လိုက္တဲ႔ အခ်ိန္မွာ က်မစာေတြကို က်မ မ်က္လံုးစိမ္းနဲ႔ ျပန္ျမင္ႏိုင္ခဲ႔တယ္။

ေမး
ရွင္ ေအာင္ျမင္မႈကို မြတ္သိပ္ခဲ႔သလား။

ေျဖ
အို အရူးအမူးပဲေပါ႔။ ဒါဟာ အမွန္ေတာ႔ က်မအေနနဲ႔ Emily Dickionson မဆန္ျခင္းပါပဲ။ ဒါေပမယ္႔ မတတ္ႏိုင္ဘူး။ ဒီလိုပဲ ျဖစ္ခဲ႔တယ္။ တခါတုန္းက New Yorker Magazine အယ္ဒီတာ Alice Quinn က ေဖ်ာ္ေျဖမႈပြဲတစ္ခုလား ေဆြးေႏြးပဲြ လားမသိဘူး။ အဲဒီအတြက္ Berkeley ကိုလာျပီး ေဆြးေႏြးပြဲ တစ္ခုလုပ္မယ္ဆိုေတာ႔ က်မ ဆက္ႏြယ္မႈ တစ္ခုခုေတာ႔ လုပ္သင္႔တယ္လို႔ ေတြးျပီး အဲဒီကိုသြားဖို႔အတြက္ လက္မွတ္ေတာင္ ဝယ္ျပီးေနျပီ။ ဒါေပမယ္႔ မသြားျဖစ္ခဲ႔ဘူး။ က်မက ေတာ္ေတာ္ မာနၾကီးတယ္။ က်မနဲ႔ တန္းတူ ဒါမွမဟုတ္ တန္းတူနီးပါး ျဖစ္တဲ႔ လူေတြနဲ႔ေလာက္ပဲ ေတြ႔ခ်င္တာ။

ေမး
ရွင္ စာေရးျခင္းကို အရွံဳးေပးဖို႔ စဥ္းစားခဲ႔ဖူးလား။

ေျဖ
က်မမွာ အရွံဳးေပးစရာ ဘာမွ မရွိခဲ႔ပါဘူး။ ၾကည္႔ရတာ က်မက Henry Darger ပဲျဖစ္သြားေတာ႔ မေယာင္ေယာင္။ ကဗ်ာေတြဟာ က်မ အခန္းထဲမွာပဲ ေလွာင္ပိတ္မိေနခဲ႔ ပါလိမ္႔မယ္။ ရွံဳးနိမ္႔ျခင္းနဲ႔ ပတ္သတ္တဲ႔ ဘာသာရပ္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကို က်မ ရခဲ႔တယ္။ က်မကိုယ္ က်မ လက္ဖ်ားခါရေလာက္တဲ႔ အႏွိမ္ခံ လူတစ္ေယာက္လို႔ ေတြးမိလာတယ္။ အဲဒီအေတြးမွာ လံုျခံဳစိတ္ခ်ရမႈနဲ႔ ရင္ဖိုၾကည္ႏူးရမႈ အခ်ိဳ႕ရွိေနတယ္။

ေမး
ဒါေပမယ္႔ ရွင္႔ရဲ႕ ပထမဆံုးစာအုပ္ကိုေတာ႔ ကိုယ္တိုင္ ပံုႏွိပ္ထုတ္ေဝခဲ႔တယ္ မဟုတ္လား။

ေျဖ
တကယ္ေတာ႔ ဒါဟာ က်မအတြက္ ဘာမွ ထူးထူးျခားျခား ျဖစ္ေျမာက္မသြားပါဘူး။ အကယ္၍   မဂၢဇင္း တစ္ေစာင္ႏွစ္ေစာင္ေလာက္က က်မ စာေတြကို လိုခ်င္ခဲ႔တယ္ဆိုရင္၊ ဆိုလိုတာက က်မဟာ စိတ္ဝင္စားစာရာေကာင္းတဲ႔ အလုပ္တစ္ခုကို လုပ္ေနတယ္လို႔ သူတို႔ ယံုယံုၾကည္ၾကည္ ခံစားမိတယ္ဆိုရင္ က်မဆီကေန ကဗ်ာေတြ ထပ္ေတာင္းပါလိမ္႔မယ္။ ဒါဆိုရင္ေတာ႔ ေလာကနိဗၺာန္ပဲေပါ႔။ ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ႔ တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ အဲလိုပဲ ျဖစ္လာခဲ႔တယ္။ က်မ ကံေကာင္းတယ္လို႔ ဆိုႏိုင္တာေပါ႔။

ေမး
ရွင္႔ အလုပ္စားပြဲမွာထိုင္ျပီး ရွင္ အလုပ္ေတြဘယ္ေလာက္ ၾကာၾကာလုပ္ေလ႔ရွိလဲ။

ေျဖ
အလုပ္စားပြဲနဲ႔ ခပ္ေဝးေဝးမွာပဲ က်မ အခ်ိန္မ်ားမ်ားေနျဖစ္တယ္။ ကိုယ္ပိုင္အခ်ိန္ေတြရဲ႕ အပံုတစ္ရာပံုရင္ တစ္ပံုေလာက္ပဲ က်မ စာေရးျဖစ္တယ္။ အသည္းအသန္ၾကိဳးစားရင္ ကဗ်ာေတြေရးႏိုင္လိမ္႔လို႔ လူေတြထင္ၾကပံုရတယ္။ က်မကေတာ႔ အဲဒီလိုမ်ိဳးေတြ စိတ္မဝင္စားဘူး။ က်မအတြက္ေတာ႔ က်မ စိတ္ခ်မ္းသာႏိုင္ဖို႔၊ က်မကိုယ္ က်မ ျပည္႔စံုမႈဆိုတာကို ခံစားႏိုင္ဖို႔ေရးျခင္းသာလွ်င္ အဓိပၸါယ္ရွိတယ္။ ကံေကာင္းတဲ႔ ဘဝကေန ဘာေတြ ထုတ္ေပးႏိုင္မလဲ ဆိုတာကို က်မ သိခ်င္မိတယ္။ ကိုယ္႔ကိုယ္ကို မညွင္းဆဲတဲ႔ စိတ္ကေန ဘယ္လိုစာေပမ်ိဳးေတြ ထြက္လာႏိုင္မလဲ။ က်မ ဘာေတြသိဖို႔ လိုအပ္သလဲ။ က်မ စာေရးႏိုင္ဖုိ႔ ဘာကို စိတ္ပိုင္းျဖတ္ျပီး ကိုယ္႔ကိုယ္ကို ႏွိပ္စက္ရမလဲ ဆိုတာထက္ က်မဘာလုပ္ရမလဲ။ ဒီအပင္ေပၚမွာ ဘာရွိသလဲ။ ဆိုတာမ်ိဳးေတြေပါ႔။ က်မအတြက္ အလြန္ကို ကံေကာင္းခဲ႔တဲ႔ ဘဝပါပဲ။

ဒါဟာ က်မ ေပ်ာ္ရြင္စရာေတြကိုသာ ေျပာေနတယ္လို႔ ေျပာတာမဟုတ္ဘူး။ ဘယ္လိုေျပာရမလဲ။ ညွဥ္းဆိုးဆိုးပံုေပါက္ေနတဲ႔ ရြဲ႕ေစာင္းေနမႈ၊ တစ္ဖက္ေစာင္းနင္းျဖစ္ေနမႈုမ်ိဳးေတြဟာ စာေရးသူတစ္ေယာက္ရဲ႕ စိတ္အတြက္ လိုအပ္တယ္လို႔ က်မ ထင္တယ္။ ဒါေပမယ္႔ လူတစ္ေယာက္ရဲ႕ျဖစ္တည္မႈအေပၚမွာ ေသာကေတြ၊ ဝန္ထုပ္ဝန္ပိုးေတြေတာ႔ ထပ္ေပါင္းမေပးခ်င္ေတာ႔ဘူး။ က်မရဲ႕ စာေတြေၾကာင္႔လဲ လူေတြကို အဲလိုမ်ိဳး ဝန္ေတြ မပိေစခ်င္ဘူး။ လူေတြရဲ႕ ခက္ခဲျပီးသားဘဝေတြ ပိုျပီး မပင္ပန္းေစခ်င္သလို သူတို႔စိတ္ထဲမွာ ခဲဆြဲထားသလိုမ်ိဳး၊ လိပ္ျပာမလံုတဲ႔စိတ္ေတြရွိေနမွာမ်ိဳး ဘယ္တုန္းကမွ မလိုလားခဲ႔ဘူး။

ေမး
ဖြင္႔ဟဝန္ခံမႈ ကဗ်ာ (confessional poetry) အမ်ိဳးအစားေတြနဲ႔ပတ္သတ္တဲ႔ ျပင္းျပင္းထန္ထန္ စိတ္ခံစားခ်က္ေတြကို မေရးမိေအာင္ ရွင္ဘာလို႔ ေရွာင္ေရးေလ႔ရွိတာလဲ။

ေျဖ
ရွင္႔ အေရျပားေပၚမွာ ေရခဲကပ္ထားတယ္ဆိုရင္ ရွင္႔အသားအေရာင္ဟာ ပန္းႏုေရာင္ ေျပာင္းသြားတယ္။ ခႏၶာကုိယ္က ေသြးေတြဟာ အဲဒီကို ေရာက္သြားတာကိုး။ ဒါကို စာေရးျခင္းပံုစံနဲ႔ ေတြးမယ္ဆိုရင္ ေအးစက္စက္ အေရးအသားေတြဟာ က်မတို႔ဆီကို နီးေအာင္ဆြဲေခၚလာတတ္တယ္။ က်မတို႔ရဲ႕ အပူအပင္ေတြကိုေရာေပါ႔။

ေမး
လက္ေတြ႔ကမာၻၾကီးကုိ တိတိပပ သရုပ္ပံုေဖာ္ႏိုင္ဖို႔ ရွင္႔ရဲ႕ စာေတြထဲမွာ သိပၸံဆိုင္ရာ အခ်က္အလက္ေတြ သံုးေလ႔ရွိသလား။

ေျဖ
အေၾကာင္းအရာ အခ်က္အလက္ေတြရဲ႕ အသံကို က်မ သေဘာက်ပါတယ္။ ဒါေပမယ္႔ ဒါေတြကို ျဖစ္ရပ္မွန္ အခ်က္အလက္ေတြအေနနဲ႔ေတာ႔ က်မ သိပ္ဂရုမစိုက္ဘူးလို႔ ေျပာရမယ္။ သူတို႔ကို အေရးအသားဖြဲ႔စပ္ပံု (texture) အေနနဲ႔ပဲ ၾကိဳက္တယ္။ လက္ေတြ႔ဘဝမွာေတာ႔ အဲဒီစကားလံုးကို က်မ နည္းနည္းေလးေတာင္ စိတ္မဝင္စားပါဘူး။

ေမး
အသံ အတိမ္အနက္ အေနအထား (tone) ကို ရွင္ ဘယ္လို ထိန္းခဲ႔သလဲ။

ေျဖ
လူေတြရဲ႕ ပင္ကို အသံ (tone) ၊ ေစ႔ေဆာ္သံ အေနအထား (voice) နဲ႔ပတ္သတ္တဲ႔ ေဆြးေႏြးခ်က္ေတြကို ၾကားရတိုင္း အျမဲတမ္း စိတ္မခ်မ္းမသာျဖစ္မိတယ္။ သိပ္ရယ္စရာေကာင္းတာပဲ။ အသံတိုင္းဟာ ဘယ္ဟာမွ သဘာဝသံ၊ ပင္ကိုသံဆိုတာ မရွိဘူး။ တစ္ခါတရံမွာ သဘာဝမက်မႈဟာ သိပ္သဘာဝက်ပါတယ္။ ဆိုေတာ႔ ဒါကို စကားထဲထည္႔ေျပာေနဖို႔ကို မလိုပါဘူး။ ဒါ အလုပ္ျဖစ္ခ်င္ ျဖစ္မယ္။ အလုပ္မျဖစ္ခ်င္ မျဖစ္ဘူး။ ဒါပဲေပါ႔။ ဒီ ပင္ကို၊ သဘာဝ အသံ ဆိုတဲ႔ အေတြးအေခၚရဲ႕ ၾကီးစိုးမႈကို လူေတြအေနနဲ႔ သိပ္ျပီး သည္းခံေနစရာမလိုဘူးလို႔ ထင္တယ္။

က်မ ေျပာခ်င္ေနခဲ႔တာကို ေျပာလိုက္ရလို႔ စိတ္ထဲေပါ႔သြားတယ္။ ေက်းဇူးပါပဲ။

ေမး
Elephant Rocks ရဲ႕ ေဝဖန္သံုးသပ္ခ်က္မွာ Andrew Frisardi က ရွင္႔ ကဗ်ာေတြဟာ "ၾကည္ႏူးမႈနဲ႔ ညႊန္ၾကားျပမႈ" ေတြကို ေပးတယ္လို႔ဆိုတယ္။ သူတို႔ေတြ ဘယ္လို ညႊန္ၾကားနည္းျပ ၾကတာမ်ိဳးလဲ။

ေျဖ
အမိန္႔ေပးတဲ႔ ညႊန္ၾကားတဲ႔ အသံအေနအထားနဲ႔ မၾကာခဏ က်မေရးေလ႔ရွိတယ္။ ဒါေပမယ္႔ ဒီလို ညႊန္ၾကားခ်က္ေတြဟာ လူေတြကို ေရထဲႏွစ္လိုက္သလိုပဲ။ က်မဟာ အေျပာအဆိုမတတ္ပဲ ဆရာလုပ္တယ္လို႔ ကိုယ္႔ကိုယ္ကို ေျပာရမယ္။ ဆိုလိုတာက ဟုတ္တယ္။ က်မ ဆရာလုပ္တယ္။ ဒါ ရယ္စရာေျပာတာပါ။ က်မမွာ ေရာ္ဘာတံဆိပ္တံုးတစ္ခု ရွိတယ္။ သူက ေျပာလိမ္႔မယ္။ "ငါ မင္းကို စတာပါ ေကာင္ေလးရာ" လို႔။ အဲဒီ တံဆိပ္တံုးကို ဘယ္တုန္းကမွ မသံုးခဲ႔ဘူး။ ဒါေပမယ္႔ အဲဒီ တံဆိပ္တံုးကို လုပ္ထားရံုနဲ႔တင္ ေက်နပ္အားရမႈ တစ္ခုကို က်မ ခံစားရတယ္။ က်မလိုပဲ လိုက္လုပ္မယ္႔သူေတြေရွ႕မွာ က်မ အဲလို ေရာ္ဘာတံဆိပ္တံုးေတြ အမ်ားၾကီးထားေပးရတယ္။ ဘယ္ေလာက္ပဲ ေၾကကြဲဝမ္းနည္းစရာ ေကာင္းေနေန၊ ဘယ္ေလာက္ပဲ အထီးက်န္ဆန္ျပီး ေမွ်ာ္လင္႔ခ်က္မဲ႔တယ္ပဲဆိုဆို က်မ ကဗ်ာေတြမွာ  ျပံဳးခ်င္စရာ နည္းနည္းေလးေတာ႔ ပါတယ္လို႔ ရွင္တို႔အျမဲေတြးမိမွာပါ။ အကယ္၍ က်မ ကဗ်ာေတြဖတ္ျပီး ရွင္တို႔ခံစားခ်က္ေတြ ပိုဆိုးဝါးသြားတယ္ ဆိုရင္ေတာ႔ က်မ တာဝန္မေက် ျဖစ္သြားတာေပါ႔။

ေမး
ေဝဖန္ေရးသမားေတြက ရွင္႔ကဗ်ာေတြဟာ က်စ္လစ္သိပ္သည္းျပီး အတိုခ်ံဳ႕ပံုစံ (compression) ရွိတယ္လို႔ ေျပာရင္ ရွင္ စိတ္အေႏွာင္႔အယွက္ ျဖစ္မိလား။

ေျဖ
ဒါဟာ အတင္းေျပာသလိုပဲေပါ႔။ Library of Congress က တစ္စံုတစ္ေယာက္က က်မ ကဗ်ာေတြဟာ လြယ္လြယ္ကူကူ နားလည္ႏိုင္တယ္လို႔ မေျပာမခ်င္း က်မ ကဗ်ာေတြအေပၚေပးတဲ႔ ထင္ျမင္ခ်က္ေတြဟာ တျဖည္းျဖည္း ေလ်ာ႔လာၾကတယ္။ တကယ္ေတာ႔ compression ဆိုတာ က်မ ေရးေနတာေတြရဲ႕ ဆန္႔က်င္ဘက္ပဲ။ အႏုစိတ္နဲ႔ ခဲယဥ္းလြန္းတဲ႔ အတြက္ စကားလံုးေတြကို ခပ္ေဝးေဝးဆီ လြင္႔သြားေအာင္ သရုပ္ေျပာင္ဆန္ဆန္ မႈတ္ထုတ္လိုက္ျပီးမွ ျမင္ႏိုင္တဲ႔ အကြာအေဝးဆီကို ျပန္ေရာက္ဖို႔ ၾကိဳးစားရတာမ်ိဳးကပဲ က်မကို စိတ္ဝင္စားေစတယ္။ က်မရဲ႕ နည္းလမ္းက ဘာနဲ႔တူသလဲဆိုေတာ႔ ပိုးသားစေပၚကေန အပ္ကေလးဝင္သြားဖို႔ တူနဲ႔ ရိုက္ထုရသလိုမ်ိဳးပဲ။

ေမး
ရွင္ ကဗ်ာတစ္ပုဒ္ေရးဖို႔ ဘယ္ေလာက္ ၾကာသလဲ။

ေျဖ
ဒါကို ဘယ္သူက ေျဖႏိုင္မွာလဲ။ က်မ မိတ္ေဆြ ပန္းခ်ီဆရာတစ္ေယာက္က က်မကို လက္ေဆးကန္တစ္ခုရဲ႕ ခဲျခစ္ပန္းခ်ီကားတစ္ခု ေပးဖူးတယ္။ သူေျပာတာကေတာ႔ ဒီပံုကိုဆြဲဖို႔ နာရီဝက္ၾကာတယ္တဲ႔။ ဒါေပမယ္႔ ဒီနာရီဝက္ အတြင္းမွာ အရာအားလံုးကို တစုတစည္းတည္း ေပါင္းစပ္ႏိုင္ဖို႔ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ၾကာခဲ႔တယ္လို႔ ေျပာတယ္။ လက္ေတြ႔က်က် ေျပာရရင္ေတာ႔ ကဗ်ာတစ္ပုဒ္ေရးဖို႔ မနက္ခင္းတစ္ခုေလာက္ကိုေတာ႔ စူးစူးစိုက္စိုက္ က်မ အသံုးျပဳတတ္ပါတယ္။ က်မအတြက္ေတာ႔ ကဗ်ာတစ္ပုဒ္ဟာ သိုးေမြးျခင္းေထာင္းထဲမွာ ခ်ည္ေတြထည္႔၊ ေန႔တိုင္း ေနာက္ထပ္ ခ်ည္လံုးေတြထပ္ထည္႔ျပီး ထိုးရတဲ႔ ဇာထိုးပန္းထိုး အလုပ္ မဟုတ္ဘူးရယ္။

ေမး
တခါတုန္းက ရွင္႔ကိုယ္ရွင္ clichés ေတြ ျပန္လည္တည္ေထာင္သူလို႔ ေခၚဖူးတယ္။ အဲဒါ ဘာကိုမ်ား ဆိုလိုသလဲ။

ေျဖ
တခါတရံမွာ က်မ clichés ေတြနဲ႔ပဲ စဥ္းစားေနတတ္တယ္။ အဲလိုပဲ လူသံုးမမ်ားေတာ႔ပဲ ကာလံေဒသံမညီတဲ႔ စကားလံုးေတြနဲ႔ပဲ ကိုယ္႔ကိုယ္ကို က်ိဳးႏြံေအာင္ ဆံုးမတတ္တယ္။ က်မ ကဗ်ာေရးခ်င္လာရင္ သူတို႔ကို အရင္ဆံုးေတြးမိတယ္။ ဘာေၾကာင္႔လဲဆိုေတာ႔ အဲလို စကားလံုးေတြက အရမ္းတင္စားလို႔ ေကာင္းတယ္ေလ။ ဥပမာ။ ေရပန္းစားမႈ၊ ထင္ရွားေက်ာ္ၾကားမႈ (limelight) ။ ဒါဟာ တကယ္႔ clichés မဟုတ္ဘူး။ ျမတ္ႏိုးဖို႔ေကာင္းတဲ႔ ဥပစာ စကား (idiom) ေတြပဲ။ လွ်ပ္စစ္မီး မရွိခင္တုန္းက လူေတြဟာ ထံုး (calcium oxide) ကို အပူေပးတယ္။ စင္ျမင္႔ထက္က မီးေတြကေန အလင္းေရာင္ျဖာထြက္ဖို႔။ က်မရဲ႕ ကဗ်ာ "Lime Light" ထဲမွာ၊ limelight ဆိုတာဟာ ထံုးအိုး ထဲကေနလာတယ္။ ဒါ ရယ္စရာပဲ။ ဒါေပမယ္႔ အလကားေတာ႔ မဟုတ္ဘူး။ ျပက္လံုးတစ္ခုထက္ ပိုတယ္။ ဒါဟာ ဘာလဲဆိုေတာ႔ ထင္ရွားေက်ာ္ေစာမႈဟာ သိပ္အလုပ္မျဖစ္ေၾကာင္းကို ေျပာခ်င္တာ။ ဒီေရပန္းစားမႈ၊ ေက်ာ္ေစာမႈ တစ္ခုတည္းနဲ႔ အရာအားလံုး မျပီးေျမာက္ႏိုင္ဘူးေလ။

ေမး
ရွင္႔ရဲ႕ စာေတြကို ျပန္ဖတ္ တည္းျဖတ္ဖို႔ အခ်ိန္ၾကာတတ္လား။

ေျဖ
က်မ စာေတြကို ျပန္ျပင္ေရးပါတယ္။ တစ္ပတ္ၾကာရင္ျဖစ္ေစ၊ တစ္လျဖစ္ေစ၊ တစ္ႏွစ္ျဖစ္ေစေပါ႔။ ဒါေပမယ္႔ အခ်ိန္ေတာ႔ သိပ္မၾကာပါဘူး။ နည္းနည္းေလး အသစ္ထပ္ျဖည္႔ရင္ ျဖည္႔တယ္။ ဟုိျဖတ္ဒီျဖတ္နဲ႔ စာေၾကာင္းေတြကို ေရႊ႔ရင္ေရႊ႕မယ္။ ဒါမွ မဟုတ္ အစားထိုးမယ္။ အမ်ားအားျဖင္႔ေတာ႔ စာေၾကာင္းအထားအသိုနဲ႔ ပတ္သတ္ျပီး ေရႊ႔တာေလာက္ပါပဲ။ တခါတခါမွာ အဆံုးသတ္ဖို႔ ႏွစ္နဲ႔ခ်ီၾကာတာေတြေတာ႔ ရွိပါတယ္။

ေမး
ရွင္႔ ရဲ႕စာအုပ္ေတြ ေကာင္းသထက္ ေကာင္းလာတယ္လို႔ ထင္မိလား။

ေျဖ
တိုးတက္မႈ ဆိုတာဟာ က်မအတြက္ ဘာမွ မဟုတ္လွပါဘူး။ က်မ စာအုပ္ေတြ၊ စာေတြ ပိုေကာင္းလာတယ္လို႔ က်မ မေတြးမိဘူး။ က်မသြားေနက် ေရတြင္းဆီကို ေရခပ္ေသာက္ဖို႔ ျပန္လိုက္သြားလိုက္ လုပ္ေနရံုပါပဲ။

ေမး
ရွင္႔ရဲ႕ ကဗ်ာေတြဟာ ေသးေသးသြယ္သြယ္နဲ႔ တုိတယ္လို႔ လူေျပာမ်ားတယ္။ ဆိုေတာ႔ ရွင္႔ကဗ်ာေတြ စာမ်က္ႏွာတစ္ရြက္ထပ္ ပိုရွည္လာရင္ စိတ္လႈပ္ရွားသလား။

ေျဖ
တစ္ခါတရံေတာ႔ က်မလဲ ေရးႏိုင္ပါတယ္ ဆိုတဲ႔အေၾကာင္း ျပခ်င္တယ္။ အၾကာၾကီးေနမွ တစ္ခါေလာက္ တစ္မ်က္ႏွာေက်ာ္တဲ႔ ခပ္ရွည္ရွည္ ကဗ်ာေတြ ထြက္လာတတ္တယ္။ ဒါေပမယ္႔ အဲဒါမ်ိဳးေတြက ေကြ႔ပတ္ျပီး လိုရာကို ျမန္ျမန္မေရာက္ဘူးလို႔ ေတြးမိတယ္။ တခါတုန္းက စာေၾကာင္း ႏွစ္ရာေက်ာ္ပါတဲ႔ ကဗ်ာတစ္ပုဒ္ က်မအတြက္ သပ္သပ္ေရးခဲ႔ဖူးတယ္။ ဒါေပမယ္႔ အလကားပါပဲ။

ေမး
စာေၾကာင္းတိုတိုေတြကို ဘာလို႔ ရွင္ ေရးေလ႔ရွိတာလဲ။

ေျဖ
ကဗ်ာမွာ အစြန္း၊ အနားသတ္ (edge) ေတြဟာ အင္အားၾကီးမားတဲ႔ အစိတ္အပိုင္းေတြပါ။ အနားသတ္ေတြ မ်ားေလေလ ပိုျပီး ၾသဇာၾကီးမားေလပဲ။ သူတို႔ေတြဟာ ကဗ်ာကို ပိုျပီး စိမ္႔ဝင္ႏိုင္ေစျပီး၊ ပိုျပီးလဲ ျမင္သာေစတယ္။

ေမး
Frost ရဲ႕ အေရးအသားေတြက ရွင္႔အေပၚမွာ လႊမ္းမိုးမႈရွိလား။

ေျဖ
သူက ထိတ္လန္႔စရာ အေမွာင္ထုရဲ႕ ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းပံုနဲ႔ ၾကည္လင္ျပတ္သားပံု အတြက္ စံကို သတ္မွတ္ေပးတယ္။

ေမး
Larkin ကေရာ။

ေျဖ
အရက္ေသစာေၾကာင္႔ျဖစ္တဲ႔ ညိႈးမႈိင္းလြမ္းေဆြးပံုန႔ဲ တစ္ကိုယ္ေရ အထီးတည္းျဖစ္မႈကို သေဘာက်တယ္။ ေနာက္ျပီး သူက ရယ္စရာလဲ ေကာင္းေသးတယ္။

ေမး
ကဗ်ာေလာကအတြင္းမွာ ရွင္ဟာ အျပင္လူတစ္ေယာက္ အေနနဲ႔ပဲ နာမည္ၾကီးတယ္။ poet laureate အသစ္တစ္ေယာက္ ျဖစ္သြားတာဟာ ဒီနာမည္ကို အေရာင္စြန္းသြားေစမယ္လို႔ ထင္သလား။

ေျဖ
က်မက အျခားလူေတြရဲ႕ အထင္အျမင္ေတြကို သိပ္ အေလးထားေလ႔မရွိဘူး။ တစ္ခုေတာ႔ ရွိတာေပါ႔ေလ။ သူတို႔ဆီက အေကာင္းျမင္ ေဝဖန္မႈေတြက လြဲလို႔ေပါ႔။ ဒီသတၱဝါေလးက အေျမွာက္ၾကိဳက္သလို အထင္ေသးတာကိုလဲ မုန္းတတ္တာ အေသအခ်ာေပါ႔။ ဒါေပမယ္႔ ဒီ poet laureate နာမည္ဟာ က်မရဲ႕ အေရးအသားနဲ႔ ပတ္သတ္ျပီး ဘာမွ စြက္ဖက္လိမ္႔မယ္လို႔ မထင္ပါဘူး။ စာေရးျခင္းက သူ႔အလုပ္သူ သပ္သပ္လုပ္သြားမွာပါ။ သူ႔ကိုယ္သူလဲ နားေထာင္ျပီးေတာ႔ေပါ႔။

ႏိုင္ငံေတာ္ကဗ်ာဆရာဆိုတာကို ရျပီးတဲ႔ေနာက္မွာ ကဗ်ာေတြ မေရးျဖစ္ဘူး။ အခ်ိန္လဲ မရဘူးဆိုေတာ႔။ ကဗ်ာေရးရေလာက္တဲ႔ စိတ္ရဲ႕ လြတ္လပ္မႈလဲ မရွိေနဘူး။ ဒါေပမယ္႔ ဒါဟာ ေနာက္ပုိင္းမွာ ကဗ်ာေတြေရးျဖစ္ဖို႔ကိုေတာ႔ ရိကၡာအေနနဲ႔ ေပးပါတယ္။

ေမး
laureate တစ္ေယာက္ရဲ႕ အလုပ္က ကဗ်ာဖတ္တဲ႔ ျပည္သူေတြဆီ ကဗ်ာရဲ႕ အေရးပါမႈကို လက္ခံယံုၾကည္ေစဖို႔ တိုက္တြန္းရမယ္လို႔ ထင္သလား။

ေျဖ
က်မကို စိတ္လႈပ္ရွားေစတာက ကဗ်ာရဲ႕ အခ်ည္းႏွီးျဖစ္မႈပဲ။ ေမွ်ာ္လင္႔ခ်က္မဲ႔မႈ။ ဒီလို အေရးပါမႈအေၾကာင္း ေျပာေနၾကတာဟာ ရုတ္တရတ္ က်မကို အကူအညီေပးႏိုင္တဲ႔ အသက္ေမြးဝမ္းေက်ာင္းမႈတစ္ခု အတင္းအဓမၼ လုပ္ခိုင္းေနသလိုပဲ။ စကားေျပ (prose) ဟာ လက္ေတြ႔ဆန္တဲ႔ ဘာသာစကားတစ္ခုပါ။ စကားေျပာ (conversation) ဟာလဲ လက္ေတြ႔က်တဲ႔ ဘာသာစကားပဲ။ အသံုးက်တဲ႔ အလုပ္ေတြကို သူတို႔ေတြကိုပဲ ကိုင္တြယ္ခိုင္းလိုက္ပါ။ ဒါေပမယ္႔ ကဗ်ာမွာလဲ သူ႔ရဲ႕ ေဆးဖက္ဝင္မႈေတြရွိတာပဲ။ က်မတို႔ရဲ႕ အထီးက်န္မႈကို နည္းနည္းျဖစ္ျဖစ္ေတာ႔ ေလ်ာ႔ေစတယ္။ က်မတို႔ စိတ္ထဲမွာ အခန္းလြတ္ေတြ ပိုျပီးရွိလာေအာင္ ဖန္တီးေပးတယ္။ ဒါေပမယ္႔ ကဗ်ာနဲ႔ သူ႔ရဲ႕ အသံုးဝင္မႈအေၾကာင္းကို အတူတကြ စဥ္းစားရတာဟာ မဝံ႔မရဲျဖစ္စရာပါပဲ။

ေမး
ကဗ်ာတစ္ပုဒ္ ေအာင္ျမင္တယ္ မေအာင္ျမင္တယ္ ရွင္ဘယ္လို သိသလဲ။

ေျဖ
က်မ စိတ္ကသိကေအာက္ မျဖစ္တဲ႔အခ်ိန္ဆိုရင္ သိပါလိမ္႔မယ္။

ေမး
ရွင္႔ကဗ်ာေတြကို နားမလည္ဘူး ဆိုသူေတြကို ရွင္ဘာမ်ား ေျပာခ်င္ပါလဲ။

ေျဖ
နာမည္ၾကီး ပန္းခ်ီဆရာတစ္ေယာက္။ ပီကာဆိုလို႔ ထင္တာပဲ။ သူကေျပာတယ္။ သူ ဘယ္သူဆိုတာ ဘယ္သူမွ မသိခင္ သူဘာလုပ္ေနတယ္ဆိုတာကို လူေျခာက္ေယာက္သာ နားလည္ၾကတယ္။ သူ႔နာမည္ကို လူသန္းနဲ႔ခ်ီျပီး သိခ်ိန္ေရာက္ေတာ႔လဲ ဒီလူေျခာက္ေယာက္က နားလည္ေနဆဲပဲ။ လူအမ်ား သေဘာက်ေထာက္ခံမႈနဲ႔ ေရပန္းစားမႈဟာ သူ႔ကို ျဖားေယာင္းမႈ သိပ္မရွိဘူး။ ေနာက္ျပီး ဒီလိုျဖစ္ဖုိ႔ဆိုတာ အယူအဆ အမွားတစ္ခုသာ ျဖစ္ပါလိမ္႔မယ္လို႔ သူက ေျပာတယ္။

ေမး
ရွင္ ခက္ခဲတဲ႔ ကဗ်ာေတြကို ေရးေလ႔ရွိလား။

ေျဖ
ခက္ခဲတယ္ဆိုတာ က်မအတြက္ေတာ႔ ဖရိုဖရဲ ရႈပ္ယွတ္ခတ္ျပီး မသဲကြဲတာကို ေျပာတာပဲ။ ကဗ်ာတစ္ပုဒ္ကုိ အလြယ္တကူ နားလည္ေအာင္ မရွင္းႏိုင္တာေလာက္ က်မကို စိတ္ရႈပ္ေစတာ မရွိဘူးရယ္။ ဒါေပမယ္႔ မွန္ပါတယ္။ ကဗ်ာဟာ ခက္ခဲပါတယ္။ ကဗ်ာေရးတယ္ဆိုတာ ငါးဖမ္းပိုက္တစ္ခု ယက္လုပ္သလိုပဲ။ ပိုက္ကြန္ကို ရွင္ ယက္လို႔ရမယ္။ ဒါေပမယ္႔ ငါးမိမမိ ဆိုတာကိုေတာ႔ ရွင္ ေစာင္႔ျပီး ၾကည္႔မွ ရလိမ္႔မယ္။


ျဖဴႏွင္းေဖြး
April 23rd, 2013

သူမရဲ႕ ဘာသာျပန္ ကဗ်ာအခ်ိဳ႕ကို ေအာက္ကလင္႔ခ္ေတြမွာ ဖတ္လို႔ရပါတယ္။

ႏိုင္ယာဂရာျမစ္
မိေက်ာင္းမ်က္ရည္
မင္းလုပ္ခဲ႔သမွ်
ငါတို႔ ဘာေၾကာင္႔ ရုန္းကန္ၾကရ
ပင္လယ္လိပ္
တိမ္တိုက္
ေလွကားတစ္စင္းကို သယ္ေဆာင္၍
ေမွ်ာ္လင္႔ခ်က္မ်ား






ျဖဴနွင္းေဖြး ေဖဘုတ္မွ ကူးယူသည္